İlçemizde Belediye 1888 yılında kurulduğu varsayımı ile 1988 yılında kuruluşunun 100 yılı törenleri yapıldı. Bazı kaynaklarda Belediye kuruluş tarihini 1892 olarak vermektedir. Ancak Avam Galanti’nin Niğde ve Bor Tarihi isimli eserinden derlenen ve Niğde Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. İbrahim ÖZTÜRK ‘ün Niğde Sancağı adlı eserinin 46. sayfasında belirtildiği üzere, Bor Belediyesinin Konya 7. Vilayet Salnamesi ile hicri 1291 miladi 1874 tarihinde kurulduğu, İlk Belediye Reisinin de Muhasebeci Efendi olduğu, Belediye Meclisinin de Ömer Ağa, Abdulgafur Bey, Abdullah Ağa, İbrahim Ağa, Ohannes Efendi olduğu yazılı kaynaklardan öğrenilmiştir.
Yazılı Kaynaklardan edinilen bilgiye göre 1894 yılında Belediye Reisi Sadık Efendi, Belediye Meclisi Üyeleri: Arif Efendi, Hacı İbrahim Ağa, Raşit Ağa, Mustafa Efendi, Hacı Simon Ağa, Kirkor Ağa, Tabib Anistas Efendi, Müfettiş Nuri Efendi ve Hanımeli'dir. (Osmanlı döneminde Belediye Meclisinde doktor ve mühendisler doğal üye olarak görev alıyorlardı.
1-İdari Durum
1466 -1475 yıllarında yapılan seferlerle Karamanoğlulları Beyliği’nin topraklarının tamamı fethedilip” Karaman Eyaleti’ne dönüştürülünce, Niğde de bu eyalete bağlanmıştır. Bu tarihte Niğde’nin idari durumunun ne olduğu hakkında kaynaklarda net bilgi yoktur. Karaman Eyaletinin liva (sancak) düzeniyle ilgili ilk belge 1518 tarihli Karaman Eyaleti Mufassal Defteridir. Bu deftere göre eyalet altı sancaktan oluşuyordu. Bunlar; Konya-Larende, Beyşehir, Akşehir, Aksaray ve Niğde idi. 17. yüzyılda Evliye Çelebi Niğde’nin Karaman Eyaletine bağlı bir sancak olduğunu yazmaktadır.
19. yüzyıl başlarında 1831 (1247) tarihi aynı zamanda Osmanlı Devletinde ilk ciddi Nüfus sayımının yapıldığı tarihtir. Bu sayımda Niğde Konya Vilayetine bağlı 7 sancaktan biridir. Bir yıl sonra 1832 yılında II.Mahmut döneminde ayanlıklar kaldırılır. Vilayetlerde “Müşriklikler” ihdas edilir. Umumi valilik niteliğinde bu müşrikliklerin biri de Konya’da kurulmuş olup, Niğde,Akşehir, Beyşehir, İçel ve Aksaray sancaklarıyla beraber “Konya Müşirliği’ne” bağlanmıştır. Tanzimatın ilk yıllarında da Karaman Eyaletine bağlı liva olarak görülmektedir.
1846 yılında çıkan Devlet Salnamesi ile Niğde liva’lığı kaldırılıp, Nevşehir’e verilmiş Ancak bu durum fazla uzun sürmeden 1850 -1851 de yeniden Karaman Eyaletine bağlı liva sı yeniden ihdas edilmiştir. Konya Vilayet salnamelerinin ilk 1868 tarihinden son salmanemin çıktığı 1914 yılına kadar sancağaı bağlı kaza ve nahiyelerde bir takım değişiklikler meydana gelmiştir. 1874 yılında çıkarılan bir salname ile Niğde Merkez ve diğer kazalarda Belediye teşkilatı kurulmuştur.
İlk salnamenin çıkışından üç yıl sonra, 1870 tarihli üçüncü salnamede Niğde merkez kazaya bağlı Bor Nahiyesi kaza yapılmış ve merkeze bağlı Sücaaddin Nahiyesi’de Bor kazasına bağlanmıştır. 1872 tarihli beşinci salnamede Niğde merkez kazaya bağlı olarak Fertek Nahiyesi kurulduğu belirtiliyor.
Mahalli İdareler, 1864 Vilayet Nizamnamesi ile bunu birçok bakımdan değiştirip derli toplu bir duruma getiren 1871 İdare-i Umumiye-i Vilayet Nizamnamesine göre oluşturulmuştur. Bunlar Belediye ve reisliklerdir.
Bu dönemlerde Liva İdare Meclislerinin başkanı, bu birimde valinin yetki ve görevlerini yüklenen mutasarrıftı. Bundan başka tabii üyeler (A’za-yı Tabii) livanın merkezi olan kazanın hakimiyle, muhasebe müdürü, tahrirat müdürü, müftü ve gayrimüslim cemaatlerin ruhani reisleri idi. Seçilmiş üyeler ise( A’za-yı Müntehabe) ahalice seçilen iki Müslim ve iki gayri Müslim üyeden oluşmakta idi.
Belediye Meclisleri
Vilayet, liva ve kaza belediye meclisinde gerek 1864 ve 1871 Nizamnamelerinde, gerekse 5 Ekim 1877 Belediyeler Kanununda üye adedi reis hariç, altısı “seiçim” ile üçü (reis muavini, tabib ve mühendis) “tabii” olmak üzere toplam dokuz üyeden meydana gelmekteydi. Niğde sancağı ve kazalarında ilk belediye teşkilatı ve belediye meclisinden H.1291 tarihli (1875) 7. salnameden itibaren bahsedilmiştir.
Belediye Meclis Üyelerinde aranan şartlar
1871 tarihli Nizamnamede ve 1877 de çıkan Vilayet Belediye Kanununda Belediye Meclislerine üye seçilebilmek için gerekli şartlar ayrıntılı olarak belirlenmişti. Buna göre, 25 yaşını geçmiş olmak, Osmanlı tebaasından olmak, cinayete mahkum olmamak, medeni haklara sahip olmak, zabıtadan ve memurlardan olmamak, Türkçe Okur-yazar olmak, senede en az 50 kuruş emlak vergisi vermek aranan şartlardır.
Bor’da Belediye Meclislerinde tabi üyelerden
Tabib Ancelini Efendi (iki yıl)
Tabib Aleksi Angelo Efendi
Tabib Anastaş Efendi
Tabib Mayarşadfan Efendi görev almış ve gayri Müslim olduğu dikkat çekicidir.
Bor Belediyesi Belediye Başkanı 7. Salname 1874 tarihinden itibaren atanarak göreve başlamıştır.
|
7. Vilayet Salnamesi (1291-1874)
|
|
|
|
Bor
|
|
|
|
Kaymakam
|
İdare Meclisi
|
Dava Meclisi
|
|
Mustafa Efendi
|
Hacı İbrahim Ağa
|
Hacı Şerif Efendi
|
|
|
Hacı Bedos Efendi
|
Hacı Osman Efendi
|
|
|
Bedros Efendi
|
Hacı Lazari Efendi
|
|
|
Belediye Reisi
|
Belediye Meclisi
|
|
|
Hacı Ali Efendi
|
Hacı Osman Ağa
|
|
|
Sücaaddin Nahiyesi
|
Hacı Reşit Efendi
|
|
|
Zabıta Müdürü
|
Hacı Kılorak Efendi
|
|
|
Murtaza Bey
|
Yordan Efendi
|